|
سوال - پسر حقير يك لنگه گوشواره پيدا كرده كه ارزش آن تقريباً پانزدهتومان مىشود، تكليف چيست؟
جواب - اگر يك سال تعريف كرده باشيد و صاحب آن پيدا نشده باشد جايز است كه مثلمال خودتان در آن تصرّف نماييد، و جايز است كه آن را از جانب مالك آن صدقه بدهيد، و در هر دو صورت اگر صاحب آن پيدا شود و صدقه را قبول نكند ضامن هستيد.
و اگر تعريف نكرده باشيد و مأيوس از پيدا شدن صاحبش باشيد، بايد آن را صدقهدهيد، و در اين صورت نيز اگر صاحب آن پيدا شود و قبول صدقه را ننمايد ضامن مىباشيد.
سوال - تاجرى برنجى را از محلّى به وسيله ماشين كرايهاى نقل به محلّىبراى تاجر ديگر نموده بعد معلوم شده آن برنج طبق بارنامه كه صاحب برنجفرستاده مقدارى زيادتر است، آيا كرايه اين زيادى را چه بايد بكند؟
جواب - بايد تفحّص كند از صاحب آن و كرايه مقدار زيادى برنج را به او برساند، و اگر بعداز تفحّص صاحب ماشين پيدا نشد و از پيدا شدن او مأيوس است مىتواند از جانبصاحب اصلى آن صدقه دهد، و بعد از صدقه دادن فرضاً اگر صاحب آن پيدا شد و بهصدقه راضى نشد، ضامن است.
سوال - بنده كاسب هستم گاهى مشترى بقيّه حساب خود را فراموش مىكند،يا بعضِ اجناس از آنها جا مىماند و آنها را نمىشناسم كه به آنها بدهم،تكليف با آنها چيست؟
جواب - در صورتى كه از پيدا شدن صاحب آنها مأيوس باشيد، مىتوانيد از جانب مالكآنها صدقه دهيد، و احوط آن است كه به غير سيّد بدهيد، و اگر بعد از صدقه دادن مالكآنها پيدا شود احوط استرضا از او يا ردّ كردن بدل آن است به او.
سوال - اگر در غير بيابان شخصى پولى پيدا كند كه نشانه نداشته باشدمىتواند تملّك كند يا خير؟
جواب - احوط صدقه دادن از طرف مالك است.
سوال - شخصى جنسى از غريب خريده و پول آن را نداده، هرچه از صاحبآن جنس تفحّص نموده او را پيدا نكرده، و مدّتى است از حال او اطّلاعى پيدانكرده نمىداند اهل كجاست، آيا زنده است يا مرده، وارثى دارد يا ندارد،تكليف او چيست؟ و نيز نمىداند صاحب آن جنس مسلمان بوده يا يهودى.
جواب - در اين صورت بايد آن پول را براى صاحبش صدقه بدهد و احوط آن است كه بهفقراى غير سادات و با استيذان از حاكم شرعى بدهد، خواه صاحب جنس يهودى باشد يامسلمان.
سوال - اگر شخصى مالى را در بيابانى بيابد و صاحب آن را نداند، مىتواندآن را تملّك نمايد يا خير؟
جواب - در صورتى كه شاهد حال دلالت داشته باشد بر اين كه اين مال از اموال اهلاعصار سابقه بوده كه منقرض شدهاند مىتواند تملّك نمايد والّا حكم لقطه، يا مالمجهول المالك را دارد اگر احتمال پيدا شدن آن در بلاد قريبه داده شود.
سوال - هرگاه شخصى لقطهاى كه قابل تعريف است پيدا نمود و همراه خودبر مىدارد به قصد اين كه صاحبش را پيدا كند در حال وضو گرفتن و نماز خواندنهم همراه او است كه به افعال وضو و نماز حركت مىكند، آيا براى نمازش چهصورت دارد؟
جواب - حمل لقطه براى تعريف شرعى جايز است و در نماز هم مانع ندارد.
سوال - هرگاه لقطهاى را كسى به صغيرى گفت: تو بردار، و صغير برداشت،و صغير هم مميّز بود، در صورتى كه صغير تلف نمايد، آيا صغير مشغول الذمّهاست يا آمر؟
جواب - اگر صغير نحوى است كه نمىتواند مخالفت كند و استيلاى او بر عين در عرفاستيلاى آمر شمرده مىشود، ضمان آمر و عدم ضمان مأمور خالى از قوّت نيست، و اگراين نحو نباشد و خودِ مأمور را مستولى بر آن مىبيند بعيد نيست صغير ضامن باشد نه آمر.
و اگر نحوى است كه هر دو را مستولى بر مال مىبينند ضمان هر دو بعيد نيست به اينكه مخيّر است به هر يك از آنها رجوع كند.
سوال - چيزهايى كه در نزد ارباب صنايع مىآورند براى اصلاح و ديگرصاحبان آنها نمىآيند به طورى كه صانع مأيوس از آمدن آنها مىشود، حكملقطه را دارد يا خير؟ بر فرض نداشتن چه بايد كرد؟
جواب - در صورت يأس از پيدا كردن مالك بعد از جستجو كردن تصدّق نمايد.
سوال - در لقطهاى كه مأيوس از پيدا شدن صاحبش هست چه بايد كرد؟
جواب - اگر لقطه علامت داشته باشد بايد يك سال تعريف كند.
سوال - فرمودهايد: لقطه به قدر درهم و زيادتر را بعد از تعريف سنه و يأس ازصاحب به فقيرى صدقه بدهند، بفرماييد اين حكم اختصاص به لقطه دارد، ياتعميم دارد كه شامل مالى هم كه به عنوان وديعه، يا عاريه، يا غير آنها نزد كسىمانده و صاحبش معلوم نيست و مأيوس از صاحبش هست هم مىشود؟
جواب - حكم صدقه در مجهول المالك عموميت دارد در لقطه و غير لقطه، ولكن در لقطهاگر به نحوى كه مكلّف است شرعاً تعريف نمود بعد از يك سال علاوه بر آن كه جايز استصدقه دهد جايز است كه آن را مثل مال خود قرار دهد و در آن تصرّف كند، نهايت آناست كه اگر بعد صاحبش پيدا شود و راضى نشود و عين آن هم تلف شده عوضش را بايدبه صاحبش بدهد، و همچنين اگر به عنوان صدقه داده.
..........................................................................
منبع: استفتائات حضرت آیت الله العظمی بروجردی، جلد دوم ،ص 373 الی 379.( چاپ موسسۀ حضرت آیت الله العظمی بروجردی)
|
