|
1- سوال- در اغلب خانه ها مرغ خانگى فراوان است كه محل چينه گاه آن هابيشتر در مزبله
مىباشد، و خوراك غالب آنها نجاست عذره مطلق است، درصورتى كه مدّت روز دفعات
متعدّده دانه به آن ها داده مى شود، آيا حكم جلّال را دارند، و زَرق، و گوشت و
تخم آن ها چه صورت دارد؟
جواب- در صورتى كه دانه هم به آن ها داده مى شود و خوراك ممحّض در عذره نيست،نسبت
به آن ها جَلَل حاصل نمى شود.
2- سوال- اگر كشمش را در ميان روغن سرخ كنند كه به جوش بيايد چه صورت دارد؟
جواب- جوش آمدن كشمش به سرخ كردن آن در روغن يا لاى برنج گذاشتن، معلوم نيست، چرا
كه مايع نيست.
بلى؛ اگر معلوم باشد جوشيدن آن، مشكل
است، و در اين صورت خوب است روغنداغ را از بالاى آتش زمين بگذارند و كشمش را در
آن بريزند كه علم به جوش آن حاصل نشود.
3- سوال- اگر خرما را در ميان روغن سرخ كنند تا به جوش بيايد چه صورت دارد؟
جواب- خرما هم همان حال را دارد، اگر چه بعضى ميان آن ها فرق گذارده اند(1).
4- سوال- اگر الكل را از مادّه اى تهيّه كنند كه آن مادّه خود به خود قابل تخمير نباشد
و بايد آن را به كمك آب تخمير نموده و الكل آن را به دست آورد، آيا پاكاست يا
خير؟
جواب- هر چيزى كه از مُسكِر مايع بالأصالت گرفته شده باشد نجس است، و چون ظاهر فرض
سؤال اين است كه الكل را از كشمش تخمير شده گرفته اند محكوم به نجاست است.
5- سوال- براى مرغوبيّت سركه انگور مقدارى روغن چراغ به خمره مى مالند،يا روغن خوردنى
در خمره مى اندازند، آيا در اين صورت سركه حاصله پاك است يا نجس؟
جواب- روغنى كه به خمره ماليده شود، اگر
عينيّت و جرميّت نداشته باشد مانعى ندارد، و امّا در صورتى كه عينيّت و جرميّت
داشته باشد، يا اين كه مقدارى روغن در آن ريخته شود، احوط اجتناب است.
6-سوال- هر گاه شخصى دندان مصنوعى در دهان داشته باشد و غذا يا آب نجس خورد، يا
دهانش خون آيد، آيا دندان نجس مى شود يا خير؟ و آيا بعد از آن كه غذا و آب از گلو
پايين رفت، آن دندان پاك مى شود، يا بايد خارج نمود و به آب تطهير نمود؟
جواب- دندان مصنوعى به ملاقات نجاست نجس مىشود، و زوال عين نجاست در دهان مطهِّر
آن نيست، بايد آن را به آب تطهير نمود.
7-سوال- ما قولكم - دام وجودكم - في الأجزاء المتصاعدة من النفط المتنجّس
عندالاستصباح به، أو وقده، هل هي نجسة نظير الدُهن المتنجّس أم لا، لانقلابها إلى
حقيقة ثانية؟
جواب- لا فرق بين النفط و الدُهن.
8- سوال- ما قولكم - طال بقائكم - في الكشمش إذا وضع في المرق أو السمن وعلم بغليانه،
فهل يحرم أم لا؟ وهل يفرق بين وضعه في المرق و وضعه في المحشيّ والسمن أم لا؟
جواب- لم يثبت حرمة الماء الممزوج بالزبيب إذا غلى بالطبخ، و مع ذلك فتحقّق الغليان
في نفس الزبيب إذا وضع في السمن و شبهه غير معلوم، فلا يبعد الحكم بالحلّيّة في
مثله.
9- سوال- در دهات مرسوم است كه در موقع شيره پختن وقتى كه ديگ به جوش مى آيد قدرى
روغن از براى تلف نشدن ميان ديگ مى ريزند، آيا بعد از ذهاب ثلثين پاك مىشود يا
خير؟
جواب- اگر مستهلك مى شود يعنى روغن در او ديده نمى شود، مانعى ندارد.
10- سوال- آيا بدن و سؤر حيوان موطوئه پاك است يا نجس؟
جواب- بدن و سؤر حيوان موطوئه پاك است بول و روث آن نجس است، لكن بايد حيوان موطوء
را از بلد بيرون برده و فروخته شود.
11- سوال- ملوّث ساختن بعض طيور غير مأكول اللحم مساجد را به فضلات،اسباب زحمت و اشكال
نماز گزاران شده و جلوگيرى و تطهير حرج است،تكليف چيست؟
جواب- سابقاً در رسائل عمليّه به نحو فتوى نجاست فضله طيور حرام گوشت را نوشته بودم،
لكن حاليه به نحو احتياط در رسائل جديده نوشته شده، لذا رجوع به غير با
رعايتالأعلم فالأعلم مانعى ندارد.
12-سوال- شخصى فعلاً چرم را از دست مسلمان مى خرد، ولى يقين دارد كه اين چرم را از
شهرى آورده اند كه يك مسلمان در آن نيست، آيا محكوم است به نجاست و عدم جواز
معامله، يا به پاكى و جواز معامله؟
جواب- اگر مسبوق بودن يد مسلم به يد كافر و عدم مبالات مسلم در تحقيق حال معلوم باشد،
مورد محكوم به عدم تذكيه است و معامله اش صحيح نيست.
13-سوال- كليمى كه بهايى شود آيا در حكم مرتدّ است كه مالش منتقل به ورثه شود، يا به
حكم سابق خود باقى است؟
جواب- در حكم مرتدّ از اسلام نيست، و احكام سابق بر او جارى نيست، و قتل او واجب است،
و قبول نمى شود از او مگر اسلام.
14-سوال- دوده نفت نجس يا اشياى ديگر نجسه پاك است يا خير؟
جواب- دود نجس بر فرض اين كه جسميّت داشته باشد به جايى برسد، نجس است.
15-سوال- راجع به خورش آلو كشمش كه كشمش آفتابى را با گوشت و آلو بخارا مى ريزند و
خورش مى پزند، و طريقه آن اين است كه كشمش را در روغن تاب مى دهند، سپس در ظرف
خورش پزى مى ريزند و مى پزند، در زمان حيات آيتاللَّه اصفهانى در گرگان معمول
بود كه اين نحو خورش درست مى كردند، آيا براىحضرت آيت اللهى به اين نحو خورش
پختن و خوردن چگونه است؟
جواب- عدم حرمت و نجاست كشمش به غليان خالى از قوّت نيست، اگر چه احوط اجتناب است.
16-سوال- بُعد چاه آب از چاه مستراح به چه اندازه بايد باشد؟
جواب- نزديك بودن چاه آب به چاه مستراح موجب نجاست آن نمى شود، مگر اين كه رنگ يا
طعم يا بوى آن با نجاست تغيير كند، بلى؛ مستحبّ است تباعد بين آن ها به مقدار
پنج ذراع در زمين سخت، و در زمين سست به مقدار هفت ذراع.
17-سوال- شخصى سنگ به انگشت او خورده بوده و خون در آن خشك شده و مشغول مى شود به آرد
كردن برنج، يقين پيدا مىكند از آن خون خشك شده در ميان آن آرد برنج ريخته و به هم
مخلوط شده، و اين آرد برنج مقدار بيست و پنج من مى شود، آيا لازم است از آن
اجتناب نمايد يا خير؟
جواب- چنان چه يقين دارد كه خون خشك شده در ميان آن آرد برنج ريخته شده به نحوى كه
نمى توان معلوم نمود كه به كدام قسمت از آن ها مخلوط شده، از همه آن بايد اجتناب
نمود.
18-سوال- الكل صنعتى پاك است يا نجس؟
جواب- اين مسأله را كثيراً سؤال مى كنند، حقير اطّلاعى از موضوع ندارم، و لكن اگر مأخوذ
باشد از موادّى كه مايع باشند و مست كننده باشد محكوم به نجاست است، و اگر از موادّ
غير مسُكِره يا موادّ مُسكِره اى كه مايع نيستند مثل چوب خشك مثلاً مأخوذ باشد پاك
است، و اگر هم مشكوك است محكوم است به طهارت تا خلاف آن ثابت شود.
19-سوال- شير خشك يا شير تازه و بعضى ميوه ها و گوشت و روغن كه در قوطىهاى در بسته
از آمريكا وارد مى كنند و در بازار مسلمين خريد و فروشمى شود، خوردن آن ها چه
صورت دارد؟
جواب- از حيث طهارت و نجاست محكوم به طهارت هستند در صورتى كه مشتمل برمحرّمى
نباشند، و امّا گوشت و اجزايى كه از حيوان بعد از موت استعمال مى شود، با علم به اين
كه يد مسلم مسبوق بوده است به يد كافر، و از روى عدم مبالات اخذ شده بدون تحقيق،
محكوم است به عدم تذكيه و نجاست.
20-سوال- آيا روغن نجس قابل تطهير است به دين طريق كم كم در آب كرّ جوش بريزند و پس
از سرد شدن از روى آب بگيرند؟
جواب- بر فرض آن كه علم پيدا كند كه آب كر باقياً على إطلاقه و مائيّته به همه
اجزاى آن رسيده، پاك مى شود، ولى تحقّق اين فرض مشكل است.
21-سوال- شير نجس را پنير كنند و در آب كرّ يا جارى بگذراند كه در جوفشنفوذ كند پاك
است يا خير؟
جواب- نفوذ آب باقياً على إطلاقه و مائيّته به همه اجزاى آن معلوم نيست، و بر فرض
علم به آن پاك مى شود.
22-سوال- لباس يا بدن، متنجّس به آب نجس شده، شخص بخواهد نصف او را تطهير كند آيا نجس
بودن بالاى آن مضرّ به پاك شدن پايين آن هست يا نه؟
جواب- اگر آب معتصم باشد و بعد از بيرون آمدن، آب از بالا به پايين نيايد، مانع
ندارد.
23-سوال- پشت خمره سركه بعد از شراب شدن كه بالا مى آيد و سر مىرود و به پشت خمره
مى ريزد، بعد از ثلثان شدن، به تبع پاك مى شود يا خير؟
جواب- بعيد نيست پاك بشود.
24-سوال- زمينى را كه زردك كاشته خوك ها آن را كنده اند، و بعضى از آن زردكها را
كنده اند و خورده اند و بعضى باقى هستند، به بستن آب بر آن زمين، آنزردك هاى
نيمه خور و سالم پاك مى شود يا خير؟
جواب- در صورتى كه آب كرّ يا جارى به محل متنجّس احاطه كند پاك مى شود و الّا فلا.
25-سوال- فتواى خودتان را در تطهير به آب قليل و كرّ و جارى بيان فرماييد.
جواب- تطهير به آب قليل از نجاستى كه غير بول باشد، اقوى كفايت يك مرتبه است، و اگر
متنجّس به بول باشد، دو مرتبه شستن لازم است، و امّا شستن به آب كرّ و جارى؛اقوى
عدم لزوم فشردن و تعدّد است، و به فرو بردن در آنها پس از زوال عين نجاست،پاك مى شود.
26-سوال- شكر آب شده در صورتى كه نجس شود آن شيره را قند كنند و بخشكانند و آن قند خشك
شده را در آب كر يا جارى داخل كنند كه آب پاك در تمام آن نفوذ كند، آيا پاك مى شود؟
جواب- استيلاى آب باقياً على إطلاقه به تمام اجزاى قند و شبه آن معلوم نيست، و وصول
نداوت به آن كفايت نمى كند در تطهّر، پس محكوم است به بقاى نجاست.
27- سوال- بخار متصاعد از آب نجس پاك است يا نه، و قطرات كه از سقف حمّام گرم مى چكد
در صورت پاك بودن سقف، احتياط لازم است يا نه؟
جواب- بخار متصاعد از نجس پاك است، لكن قطرات مجتمعه از آن نجس است، و قطرات سقف
حمّام محكوم به طهارت است.
28-سوال- حكم كلّى آب چاه را بيان فرماييد؟
جواب- آب چاه اگر رنگ يا بوى يا طعم آن به ملاقات نجاست متغيّر شود، نجس مى شود بلا
اشكال، و طاهر مى شود به كشيدن مقدارى كه تغيّر آن به كلّى زايل شود، بلكه احوط آن
است كه تمام را بكشند با امكان، و اگر رنگ و بوى و طعم آن متغيّر شود تنجّس آن به ملاقات
نجاست، محل خلاف است.
مشهورِ قدما قايل به نجاست شده اند، و
مشهور متأخّرين به طهارت قايلند، و اينقول خالى از قوّت نيست، لكن ترك احتياط
سزاوار نيست.
29-سوال- دود نجس و بخار نجس به اين معنى كه چوب نجس را بسوزانند، يا آن كه آب نجس
بخار كند، چه صورت دارد؟
جواب- دود و بخار مرتفع از نجس و متنجّس پاك است.
30- سوال- زمين گِل يا برف، پاك كننده تهِ عصا و كفش است يا خير؟ و درصورتى كه پاك
كننده باشد چه مقدار راه بايد رفت تا پاك بشود؟
جواب- برف و زمين گِل مطهِّر تهِ عصا و كفش نيست على الأقوى.
31-سوال- صندلى يا عصا و غيره كه از خارجه مى آورند و رنگ و روغن زده اند چه صورت
دارد؟
جواب- اگر يقين به نجاست آن نباشد محكوم به طهارت است.
32-سوال- الكلهاى نباتى و صنعتى آيا محكوم به نجاست است يا طهارت؟ و بر فرض نجاست
تعيين موضوع به تصديق يك نفر اهل خبره مىشود يا خير؟
جواب- الكل صنعتى اگر معلوم باشد كه مأخوذ از مايع بالأصالت است نجس است، بلى؛در
صورت شك محكوم به طهارت است تا خلاف آن ظاهر شود.
33-سوال- در باب تطهير روغن نجس شده در «عروة الوثقى» فرموده است: در آب داغ بريزند و
بعد از سرد شدن از روى آب بگيرند(2)، ويرد عليه به
اين كه روغن چون وارد آب داغ شود به زودى آب مضاف و نجس مى شود، و هر گاه گفته
شود روغن داغ كرده را در آب كرّ سرد بريزند و از روى آن بگيرند بعيد است(3) پاك شود.
و در رساله «مجمع» قيد فرمودهايد
مستهلك شود(4)، آيا استهلاك اضمحلال است بالكلّيه
و انعدام صورت و تبديل به آب مثل شيره نجس مايع، يا به اين كه دوسه دقيقه روغن فرو
رود در آب و بعد روى آب ظاهر شود استهلاك به آن صادق و ظاهر است؟
جواب- در «عروه» اشكال مى كند در فرع مذكور، مگر آن كه مدّتى بجوشد كه قطع به استيلاى
آب به تمام اعماق آن حاصل شود، أمّا الإيراد عليه بلزوم صيرورة الماء مضافاً،فغير
وارد؛ إذ لا يلزم ذلك فيما إذا فرض كون الماء كرّين مثلاً رطلاً أو رطلين، بل و لو
خمسةأرطال أيضاً.
نعم؛ ربّما يلزم ذلك أو يشكّ فيه في ما
إذا كان خمسين رطلاً حتّى تكون نسبته إليه نسبة الواحد إلى ثمانية و أربعين.
و المسألة ليست مفروضة في مثله؛ إذ كلّ
فرع يفرض و يبحث فيه، فإنّما يبحث فيه منالجهة الّتي وقع الإشكال فيه من جهتها مع
قطع النظر عمّا يوجد في بعض أفراده من جهاتاُخر.
وأمّا إلقاؤه على الكُرّ البارد؛ فهو
مخالف لصريح كلامه، وأمّا ما ذكرناه من الاستهلاك؛فمعناه أنّ الدُهن من القلّة في
جنب الماء بحيث إذا تلاشى أجزاؤه وذرّاته في الماء المتنجّس لايرى في العرف شيء
غير الماء، حتّى يقال: ماء ودُهن، بل يرى كلّه ماء.
ولمّا كان هذا مستلزماً لعدم بقاء شيء
من ذرّاته منحازاً و ممتازاً من الماء، وكون الماء على إطلاقه مستولياً على
جميعها حال ثخونته، ذكرناه، فهو عبارة اُخرى عن المعنى المذكور.
34- سوال- در مطهِّريّت زمين الحاق ركبتين و يدين و هم چنين كعب عصاى اعرج و نعل دابّه
و خشبة الأقطع، به كعب نعل و قدم در متن «عروة الوثقى» اشكال شده(5)، و در اين جا حضرت عالى حاشيه نداريد، ولى در «جامع
الفروع» علاوه بر مذكورات، تَهِ نيزه و مطلق عصا و عرّاده و غيرها هم ملحق شده
است(6).
جواب- بعيد نيست طهارت مذكورات در مسأله سوّم نيز، و عبارت «جامع الفروع» صحيح است.
35- سوال- در فصل في الاستنجاء در «عروه» در مسأله 1 در طاهر شدن محلغايط به استنجاى
به عظم و روث، در حاشيه اشكال فرمودهايد(7)، ولى
در«جامع الفروع» فتوى به پاك شدن است(8)، كدام
صحيح است؟
جواب- اخيراً بر حاشيه «عروه» قلم زده شده و عبارت «جامع الفروع» موافق فتواى
فعلىحقير است.
36-سوال- اغلب پرستاران و بيماران در مراعات نجاست و طهارت لااُبالى بوده به حدّى كه
با جزئى دقّت، نجاست تمام ظروف و اشياء و همه چيز بر شخص،مسلّم مى گردد، با اين
ترتيب، تكليف چيست؟ و آيا اين مقدار تفحّص لازم استيا خير؟
جواب- مادامى كه علم به نجاست آن ظروف نيست، محكوم به طهارت است و تفحّص هم لازم
نيست.
37-سوال- تمام دست تا منكب متنجّس شده به نجاستى كه عين ندارد، هر گاه تا مِرفق را در
زير آب كر يا جارى برد و بيرون آورد اين مقدار از دست كه زير آب رفته پاك مىشود
يا خير، و متنجّس بودن ما فوق مِرفق به واسطه سرايت بعد از بيرون آوردنِ دست از
آب، مانع از پاك شدن دون مِرفق است يا خير؟
جواب- محل اشكال است.
38-سوال- هرگاه آب انگور بعد از جوش آمدن به آتش، ثُلثان نشود بلكه بماند تا سركه شود،
آيا پاك و حلال مى شود يا خير؟
و مطلب ديگر: آب انگور كه به آتش جوش
آمده را، قبل از ثُلثان بريزند روى آب انگور جوش نيامده و مجموعاً خمر و بعد خلّ
شود، آيا پاك مىشود يا خير؟
جواب- ظاهراً عيب نداشته باشد.
39-سوال-معمول است در بعض جاها كه انگور را با خوشه و چوب مى فشارند،و آب آن را شيره
مى كنند، و تفال و سفله آن را - كه عبارت است از دانه هاى بىآب و خوشه و چوب -
در ظرفى مى گذارند، و چند روز كه ماند ترش مىشود،پس مقدارى آب در آن مىريزند و
آن را مىفشارند و تفال و سفله آن را دور مىاندازند و آب اين سركه است مى خورند،
آيا حلال و پاك است يا خير؟
جواب- اشكالى ندارد.
40- سوال- در بعض رسائل فرمودهايد: سركه گذاشتن انگور با پوش ريز عيب ندارد(9)، و در رساله ديگر فرموده ايد: با پوش و چوب عيب
ندارد(10)، كدام صحيح است؟
جواب- بعيد نيست كه با خوشه آونگ(11) عيب نداشته
باشد، و اختلاف رسائل به اعتبار احتياط است.
41-سوال- شيره را در آب انگور جوش آمده قبل از ثلثان شدن بريزند، آيا بعد از به ثلثان
رسيدن پاك مىشود يا خير؟
جواب- مشكل است.
42-سوال- در موقع شيره كردن آب انگور مقدارى خاك در آن مى ريزند و جوش مىآيد، بعد
كه ثُلثان شد آن را صاف مىكنند، آيا به ثُلثان شدن پاك مىشود ياخير؟
جواب- ظاهراً خاك ريختن در آب انگور براى شيره پختن متعارف باشد، و مانعى نداشته باشد.
43-سوال- آيا بر پدر و مادر لازم است كه مراقبت كنند از طفل خود كه چيزى رانجس نكند يا
خير؟
جواب- مراقبت طفل به اين نحو كه مانع شود از اين كه خود را يا چيز ديگر را نجس نمايد
لازم نيست، و مادامى كه علم به نجاست او يا تنجيس چيزى پيدا نشده محكوم به طهارت
مىباشد.
44-سوال- خوشه انگور كه يك طرف آن مويز شده و با هم مىكوبند ومىجوشانند، آيا حكم آب
انگور جوش آمده را دارد يا آب مويز را؟
جواب- حكم آب انگور جوش آمده را دارد.
45-سوال- كشمشى كه سركه مى اندازند اگر برگ مو در آن پيدا شود، آيا حكم غير جنس را
دارد يا خير؟
جواب- چيزهايى كه عرفاً متداول است مانعى ندارد.
46-سوال- هرگاه خيار و بِه و كدو و امثال اينها را با انگور سركه بريزند،مىفرماييد:
احوط اجتناب است، آيا از تمام آن بايد اجتناب نمود، يا از همانخيار و بِه و كدو؟
جواب- مقصود اجتناب از تمام آن ها است از سركه و غير آن.
47- سوال- مرغى است كه آن را پرستوك مى گويند، و غالباً در سقف مساجد لانه مىگذارد،
آيا حلال گوشت است يا حرام گوشت؟ مرحوم آقاى حجّت از قبيل حلال گوشت مى دانستند(12)، از رأى حضرت عالى اطّلاعى ندارم؟
جواب- حلال گوشت است.
.........................................................................................................
1- مرحوم آقا سيّد
ابوالحسن اصفهانى قدس سره در مورد خرما فرمودند كه: ايرادى ندارد، ولى دركشمش اگر
جوش بيايد اشكال كردند، ملاحظه شود به عروة الوثقى محشّى: 1/150 ذيلمسأله 3.
2- عروة الوثقى محشّى: 1/229
مسأله 19.
3- كذا، ظاهر اين است كه
»بعيد نيست« درست باشد.
4- مجمع الرسائل: 26 مسأله
101.
5- عروة الوثقى محشّى: 1/257.
6- جامع الفروع: 10 مسأله
3.
7- عروة الوثقى محشّى: 1/334.
8- جامع الفروع: 28 مسأله
8 و 9.
9- مجمع الرسائل: 20 و 21
ضمن مسأله 65، رساله توضيح المسائل: 52 مسأله 202.
10- جامع الفروع و مجمع
المسائل: 24 ضمن مسأله 65، در آن جا راجع به سركه درستكردن با انگور و خرما آمده
كه: امّا پوشال انگور و خرما داخل خودشان باشد ضرر ندارد.
11- آونگ: رشته اى كه
خوشه هاى انگور و ديگر ميوهها را بدان بندند و از سقف آويزند تا فاسد نشود.
فرهنگ معين: 1/102.
12- وسيلة النجاة حجّت كوه
كمره اىرحمه الله: 13.
منبع: استفتائات حضرت آیت الله العظمی بروجردی، جلد
اول ،ص49 الی 61 ( چاپ موسسۀ حضرت آیت الله العظمی بروجردی).
|
